De beuk erin: ontdek de verschillen en voordelen van beuk en haagbeuk voor je paard

Regelmatig krijgen we vragen over de beuk en haagbeuk: wat is het verschil en welke is de beste keuze om aan te planten voor paarden? In deze blog leggen we de belangrijkste verschillen uit en helpen we je kiezen welke plant het meest geschikt is voor jouw paarden. 

Is beuk (Fagus sylvatica) veilig voor paarden?

Beuk (Fagus sylvatica) is, in tegenstelling tot de haagbeuk (Carpinus betulus), geen paardenplant, maar van de bladeren kan wel met mate van worden gegeten door paarden. Beuk heeft ten opzichte van haagbeuk een aantal nadelen, waardoor haagbeuk als paardenplant sterk onze voorkeur heeft.

Als een paard in de verleiding komt om grote hoeveelheden beukennootjes te eten, kan dit onder andere koliek veroorzaken. Reeën, mezen, duiven, eekhoorns en andere dieren zijn gek op beukennootjes, maar helaas zijn er gevallen van vergiftiging door beukennootjes bij paarden bekend.

Hoe herken ik beuk?

De beuk is een bekende boomsoort, vooral vanwege de beukennootjes en zijn majestueuze uitstraling. Hier zijn enkele kenmerken:

• Bladeren: Glanzend groen in de zomer en roestbruin in de winter. De bladeren blijven vaak tot in het voorjaar aan de boom hangen. Er zijn ook beuken met rood tot roodbruin blad in 
• Knoppen: Beuken hebben grote, spitse knoppen. Pas op, ze kunnen best scherp zijn! 
• Groei: Beuken groeien relatief langzaam en zijn afhankelijk van een symbiose met een specifieke schimmel in de bodem. Zonder deze schimmel kunnen ze moeite hebben om goed aan te slaan. 
• Onderhoud: De bladeren blijven in de winter aan de boom zitten, wat voor extra luwte zorgt. In het voorjaar moet je wel rekening houden met bladval.

Beuk: eetbaar of giftig voor paarden?

Van beukenbladeren kan met mate gegeten worden door paarden, maar beukenbladeren bevatten looizuren die tijdens het groeiseizoen toenemen, waardoor ze minder aantrekkelijk en gezond zijn voor paarden. Beukennootjes zijn giftig voor paarden als ze in grotere hoeveelheden gegeten worden, maar deze komen voornamelijk voor in volwassen bomen. 

Hoe herken ik haagbeuk (Carpinus betulus)?

De haagbeuk lijkt misschien qua naam op de beuk, maar het is een heel andere plant uit een andere familie:

• Bladeren: Gekarteld en minder glanzend. In de winter vallen de meeste bladeren af en de overgebleven bladeren hebben vaak een grijze tint. 
• Groei: Haagbeuken groeien sneller dan beuken en zijn minder kieskeurig wat betreft de grondsoort. Ze doen het vrijwel overal goed, ook op vochtige gronden. 
• Blad: In het voorjaar loopt de haagbeuk eerder uit dan de beuk, waardoor je sneller een groen scherm hebt én er groeien dus eerder smakelijke blaadjes voor je paard aan deze plant.

Is haagbeuk eetbaar of gifig voor paarden?

De bladeren van de haagbeuk zijn langer eetbaar voor paarden dan die van beuk. Ze blijven smakelijk en haagbeuk wordt niet gezien als risicoplant voor paarden. De knoppen van de haagbeuk worden zelfs als ondersteunend voor de longen, keel en luchtwegen van paarden gezien.

De beste keuze voor jouw paard en natuurlijke paardenhuisvesting: haagbeuk

Voor een eetbare haag is de haagbeuk meestal de betere keuze:

Paarden kunnen de bladeren van de haagbeuk veel langer eten dan de bladeren van een beuk, wat ideaal is als je een eetbare haag voor je dieren wilt. Snellere groei: De haagbeuk groeit sneller en is minder gevoelig voor verschillende grondsoorten of drogere periodes dan de beuk. Gezondheid: Haagbeukbladeren blijven voedzaam en haagbeuk wordt niet als risicoplant voor paarden gezien, in tegenstelling tot de beuk.

Plantadvies van de kweker: de beste planttijd voor haagbeuken

De beste tijd om zowel beuk als haagbeuk te planten als haag is tussen november en begin april, voordat de planten in blad komen en het nieuwe groeiseizoen begint. Je koopt de planten dan als wortelgoed. Wortelgoed is goedkoper dan potplanten, wel zo fijn als je een haag van een flink aantal meters wilt aanplanten. Is de plant in pot gekweekt, dan kun je in principe jaarrond planten, al heeft de herfst wel de voorkeur.

Veelgestelde vragen

Is beuk geschikt voor een eetbare haag voor paarden?

Haagbeuk (Carpinus betulus ) is geschikter voor een eetbare haag voor paarden dan beuk (Fagus sylvatica). Haagbeuk groeit sneller, wordt door paarden bijna de hele zomer graag gegeten en is minder kieskeurig betreft grondsoort. Om deze redenen gebruiken we haagbeuk in de eetbare paardenhaag.

Beuk geeft in de winter veel luwte en bescherming omdat de bladeren blijven zitten, maar beuk groeit langzamer en kan gevoelig zijn voor natte of slechte grondsoorten, vooral als er weinig bodemleven aanwezig is. Vanwege de verminderde smaak van de bladeren door looizuren gebruiken wij beuk nooit in een gemengde paardenhaag.

Moet ik beuk verwijderen uit de paardenhuisvesting?

Heb je een beuk binnen het bereik van je paard, dan is het verstandig om in de herfst altijd te zorgen voor voldoende ruwvoer en toegang tot paardenplanten, zodat verveling en het eten van beukennootjes wordt vermeden. De valplaats van beukennootjes tijdelijk afzetten is ook een goed idee.

Een haag van beuken levert vrijwel nooit beukennootjes op, het risico van vergiftiging door het eten van beukennootjes is hier dus nagenoeg afwezig. Omdat de bladeren van beuk minder graag gegeten worden door paarden en variatie in paardenplanten van groot belang is, is ons advies om wel paardenplanten toe te voegen aan de paardenhuisvesting.

Over de auteur

Deze blog is geschreven door Eefke Rijksen, in samenwerking met Sietske Metz. De blog is tot stand gekomen door literatuurstudie en meer dan 15 jaar ervaring met het kweken van paardenplanten en het toepassen van bomen en hagen in natuurlijke paardenhuisvesting.

Verder lezen en bronvermelding

Meer weten over risicoplanten en giftige planten voor paarden? Lees dan deze blog over giftige planten en het kiezen van veilige planten voor paarden.

Wijlhuizen, M. (2024). Het grazen in het landschap plantenboek: Wat paarden eten. Uitgave in eigen beheer.